Α. ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ

Συνοπτικό Χρονολόγιο για το Χαϊδάρι

« Πορεία στο Χρόνο»

Επιλέξαμε το έργο του F.Perilla  “Στο Λόφο του Προφήτη Ηλία” γιατί τον θεωρούμε την “Ακρόπολη του Χαϊδαρίου”, σημαντικό και αξιομνημόνευτο φυσικό γεωλογικό τοπόσημο της πόλης,  αλλά και της Δυτικής Αθήνας – Αττικής.

Ενδεικτικά o Λόφος του Προφήτη Ηλία καταγράφεται:

• στους Χάρτες του Ρήγα ως “Ποικίλη Ορεινός ναός Απόλλωνος” (1797 – Φύλλο 75),
• στις Μάχες του Χαϊδαρίου (6 και 8 Αυγούστου 1826) Χαρακτηριστικά γράφει ο Αθηναίος αγωνιστής  Νικόλαος Καρώρης: «…Όλη η περιφέρεια χωριού Χαϊντάρι, η εκκλησία του Προφήτη Ηλία, το ρεύμα, οι λόφοι ήσαν γεμάτοι από στρατεύματα ελληνικά. Εκεί ετριγύριζε και το ιππικό των Τούρκων και ετουφεκίζετο με τους δικούς μας…..».
• στο χάρτη του John Dower  –  A. Elea (δεκαετία 1830)  Eθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης.
• στους ΧΑΡΤΕΣ ΤΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ των E. Curtius και J. A. Kaupert (1883 – Φύλλο PYRGOS).

• “Ανεσκάφη (σ.σ. από τον Καμπούργλου) ο απέναντι του λόφου του προφήτη Ηλιού και παρά την παλαιάν ασβεστοκάμινον χώρος, εν θέσει υψηλή και περίοπτω, λίαν δε καταλλήλω δι΄ επίσημον μνημείον…” 1892. Αναφέρεται Δ.Καμπούρογλου  «ΤΟ ΔΑΦΝΙ», 1920 σελ.6‐17.
• Στο βιβλίο “Παυσανίου Ελλάδος Περιήγησις – ΑΤΤΙΚΑ”, μετάφραση, επιμέλεια και επεξηγηματικές σημειώσεις του αρχαιογνώστη του Νικολάου Δ.Παπαχατζή υπάρχει αναφορά του επιμελητή ότι το  “Μνημείο της εταίρας Πυθιονίκης βρισκόταν στην περιοχή του Προφήτη Ηλία”  (ΕΚΔΟΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ Σελ.408 – 409, διάβαζε και σημείωση 6)

To συνοπτικό χρονολόγιο για το Χαϊδάρι, έχει καταρτιστεί με προσωπικά κριτήρια για το τι είναι σημαντικό και αξιομνημόνευτο για το Χαϊδάρι. Βασίζεται στο κεφάλαιο “Από τον αρχαίο δήμου Έρμου στο σημερινό Χαϊδάρι” του Ιστορικού Λευκώματος “ΧΑΪΔΑΡΙ- ΤΟΠΟΣ & ΑΝΘΡΩΠΟΙ”, 2007, ωστόσο έχουν γίνει μικροδιορθώσεις, παραλήψεις αλλά και αρκετές  προσθήκες.

Αναλυτικότερη παρουσίαση σημαντικών θεμάτων της νεότερης ιστορίας της πόλης και της ευρύτερης περιοχής του Χαϊδαρίου, όπως π.χ. το Παλατάκι, τη Γιορτή Κρασιού, το Στρατόπεδο Χαϊδαρίου, τη Μονή Δαφνίου κ.λπ. θα πραγματοποιηθεί  μέσα από το “Ψηφιακό Οικομουσείο Χαϊδαρίου”, Εκδηλώσεις και από τα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης.

Το “Συνοπτικό Χρονολόγιο Χαϊδάριου” παρουσιάζεται σε τρία μέρη: Α’ ΜΕΡΟΣ από το  1826 – 1940 (26 αναφορές), Β’ ΜΕΡΟΣ από το 1941 – 1974 (35 αναφορές) και Γ’ ΜΕΡΟΣ 1974 – 2004 (19 αναφορές). Συνολικά παρουσιάζονται 80 θέματα από το 1826 μέχρι το 2005. 

Ας ελπίσουμε ότι  μελλοντικοί ερευνητές θα αξιοποιήσουν το “Συνοπτικό Χρονολόγιο για το Χαϊδάρι” και θα προσθέσουν και άλλα λήμματα ή και να διορθώσουν στο χρονολόγιο ανακρίβειες και λάθη όπου υπάρχουν.

[Ιερά Οδός – μετά το Δαφνί πηγαίνοντας για Σκαραμαγκά και Ελευσίνα | Sacred way for Eleusis, 1898]

Σύμφωνα με τον ακαδημαϊκό, μέλος της Φιλικής Εταιρείας, Ιωάννη Ζαμπέλιο (1787 – 1856), το Χαϊδάρι ως τοποθεσία υπάρχει ως “χωρίον της Αττικής” προ του 1826. Η περιγραφή είναι η εξής:

«… κατά τον Ιούλιο μήνα του 1826 έτους εκλέχθη ο Γεώργιος Καραϊσκάκης, ίνα εξόχως εκτσρατεύση προς βοήθεια της Ακροπόλεως των Αθηνών, ήτις επολιορκείτο… Άμα έφθασεν εκεί διεκρίθη πάραυτα του εν Χαηδαρίω χωρίον της Αττικής».                          

Η περιγραφή “Χαϊδάρι – χωρίον της Αττικής”, του Ιωάννη Ζαμπέλιου, με κατοίκους,  θα πρέπει να εξεταστεί. Ως τοποθεσία το “Χαϊδάρι” θα μπορούσε να υπάρχει, γύρω από τον πύργο (το σημερινό Παλατάκι), ωστόσο ως “χωρίον” με κατοίκους χρειάζεται περισσότερη τεκμηρίωση.

Μάχες Χαϊδαρίου 4 και 8 Αυγούστου 1826 | ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ “ΘΕΣΗΣ ΧΑΪΔΑΡΙ”. ”Χρήστου Βυζάντιου: Απομνημονεύματα αγωνιστών του ΄21, Κεφάλαιον Η΄, σελ.113-114.

«Ο ελληνικός στρατός… ανεχώρησεν εξ Ελευσίνος και δι΄ ατραπών εν καιρώ νυκτός διαβάς το προς βορράν της ιεράς οδού κείμενον όρος Αιγιαλόν, κατέβη εις το πεδίον των Αθηνών και κατέλαβε τους κάτωθεν του όρους τούτου παρεκείμενους λόφους, θέσιν καλούμενη Χαϊδάρι, μικρόν αγροκήπιον απέχον επτά περίπου στάδια από της πόλεως τών Αθηνών και συνιστάμενον έξ ενός κήπου περιφραγμένου διά μικρού τοίχου και ενός πύργου (προφανώς την αρχική μορφή του κτιρίου που ονομάζουμε στις μέρες μας Παλατάκι), και έχοντος μεσημβρινώς ομαλόν λόφον και πεδίον καταλήγον, εις τόν ελαιώνα τών Αθηνών, δυτικώς όξυν λοφίσκον (προφανώς τον Προφήτη Ηλία), ανατολικώς λόφον υψηλόν και κατόπιν αυτού μικρά οροπέδια καταλήγοντα εις όμαλόν και είπεδον έδαφος ενουμένον μετά του πεδίου τών Αθηνών, πρός βορράν δε ολίγον ομαλόν έδαφος και μετά τούτο τό όρος Αιγιαλόν, του οποίου αι πρός τό Χαϊδάρι κατωφέρειαι αυτού εισίν απότομαι και δύσβατοι».

6 και 8 Αυγούστου 1826: Οι μάχες του Χαϊδαρίου με τον Καραϊσκάκη, Φαβιέρο κ.ά. αγωνιστές.

Έτος 1840. Μια πρώτη αναφορά για τον αριθμό των κατοίκων της πόλης γίνεται σε συμβολαιογραφικό έγγραφο πουπεριέχει στατιστικά στοιχεία με χρονολογία 1840, στο οποίο σημειώνεται η σύνθεση του Χαϊδαρίου και των γειτονικών χωριών ή συνοικισμών: «Χαϊδάριον – 10 κάτοικοι, μικρόν χωρίδιον».

Τον Απρίλιο του 1841 ο γνωστός Δανός παραμυθάς Χ.Κ. Άντερσεν ταξίδεψε στην Ελλάδα  για ένα μήνα και επισκέφτηκε δοξασμένους τόπους, μεταξύ αυτών και τη Μονή  Δαφνιού.                                          

Το 1862 ο γαμπρός του Νικόλαου Νάζου, ο μετέπειτα μεγάλος ζωγράφος Νικόλαος Γύζης, δημιουργεί στον ξενώνα (τραπεζαρία) του κτιρίου ΠΑΛΑΤΑΚΙ τις «τέσσερις εποχές».

Το χαμηλό κτίριο που «φιλοξένησε» για 90 χρόνια τις τρεις από τις τέσσερις εποχές το φωτογράφησα σε ανύποπτο χρόνο. Πολύ πιθανόν να ήμουνα ο πρώτος φωτογράφος, μετά τον Ντούνια το 1911, που φωτογράφησε το έργο του Γύζη, ύστερα από 90 χρόνια. (θα υπάρχει ειδικό κεφάλαιο για το θέμα αυτό).

Το 1877, έγινε η πρώτη αναδάσωση στην περιοχή του Δαφνίου  από τους οραματιστές δασολόγους Βαλσαμάκη και Σάμιο.

Το 1887 εγκαινιάστηκε το θεραπευτήριο ψυχικών παθήσεων «Δρομοκαΐτειο» σε μια πευκόφυτη έκταση 325 στρεμμάτων, επί της Ιεράς Οδού, κληροδότημα του Χιώτη Τζώρτζη Δρομοκαΐτη. Στο Δρομοκαϊειο «φιλοξενούνται» μεγάλα ονόματα της λογοτεχνίας μας όπως ο Γεώργιος Βιζυηνός, ο Ρώμος Φιλύρας  κ.ά. 

Συνολικά καταγράψαμε τέσσερα ψυχιατρεία σε διαφορετικές εποχές στην διαδρομή μας: Δαφνί (χώρος Μονής) – Δρομοκαΐτειο – Δαφνί –– Παλατάκι.

Γύρω στο 1892 ο Δημήτρης Καμπούρουγλου ξεκινάει ανασκαφές στο Δαφνί (Σπήλαιο Πανός) και στην Ιερά Οδό (Ιερό Αφροδίτης στην Αφαία) για να τις ολοκληρώσει αργότερα ο Ιωάννης Τραυλός την δεκαετία 1932 – 1939.Στο Ιερό της Αφροδίτης στην Αφαία Σκαραμαγκά βρέθηκαν:

«Αγαλμάτια Αφροδίτης, δύο συντάγματα Αφροδίτης και Έρωτα, αναθηματικά ανάγλυφα με άμεση αναφορά στη λατρευόμενη θεότητα, περιστέρια και  ανάγλυφα με απεικόνιση αιδοίου» (Βασιλική Μαχαίρα). Τα ευρήματα εκτίθενται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Αθηνών.                                                                                             

Στο Σπήλαιο του Πανός βρέθηκαν: Αγγεία και ειδώλια Σιληνών τα οποία βρίσκονται στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Ελευσίνας.

Το 1896 ο Ολυμπιονίκης Σπύρος Λούης, μετά το πέρας των Ολυμπιακών Αγώνων, μαζί με μέλη της βασιλικής οικογένειας, με ξένους και Έλληνες αθλητικούς παράγοντες,  επισκέπτεται το Δαφνί. Η περιοχή ήταν ιδιαίτερου αισθητικού κάλους, με διαχρονικές ιστορικές αναφορές, και γι΄ αυτόν το λόγο επιλέχτηκε. Οι επισκέπτες φωτογραφίζονται από τον Ιωάννη Λαμπάκη· η φωτογραφία επιβεβαιώνει ότι το φυσικό περιβάλλον, πέριξ της Μονής Δαφνιού δεν έχει αλλάξει καθόλου, αφού ο τόπος της λήψης της φωτογραφίας είναι αναγνωρίσιμος ακόμα και σήμερα.

Στις 10 Απριλίου 1910, ο «αισθαντικά ρομαντικός» δοκιμιογράφος και λάτρης του ελληνικού τοπίου Περικλής Γιαννόπουλος εθεάθη γαντοφορεμένος, καβάλα σ΄ ένα άσπρο άλογο, να καλπάζει στη θάλασσα του Σκαραμαγκά και πριν τον ζώσουν τα κύματα, να φυτεύει μια σφαίρα στον κρόταφό του. Ο Περικλής Γιαννόπουλος είχε πει μεταξύ των άλλων το εξής ωραίο: «Ο βίος στην Ελλάδα είναι υπαίθριος».

Το 1913 ιδρύεται το δεύτερο ψυχιατρείο στη περιοχή, το κρατικό θεραπευτηρίου ψυχικών παθήσεων στο Δαφνί. Το 1928 αρχίζει επίσημα η λειτουργία του. Μεταφέρονται  εκεί 100 ασθενείς.

Το 1919, ο «Ελληνικός Οδηγός 1919», 1^η εκδ. Γ. Ν. Μιχαήλ, αναφέρει: «Χαϊδάρι (κατ.15) από Αθήνα ώραι 1:30 – Αγροτικός συνοικισμός. Αμπελοφυτεία. »

Το 1920 κυκλοφόρησε το βιβλίο του Δημητρίου Γ.Καμπούρογλου “ΤΟ ΔΑΦΝΙ”, από το τυπογραφείο ΕΣΤΙΑ. Ο Δ.Γ.Κ μας δίνει πολύτιμες πληροφορίες για την περιοχή του Χαϊδαρίου, πριν γίνει αυτοτελής κοινότητα (1935). Οι πληροφορίες που καταγράφει ο συγγραφέας βασίζονται στις πλούσιες γνώσεις του αλλά και στις έρευνες που έκανε στην περιοχή, αν και νομικός, ως “αρχαιλόγος και ανασκαφέας”, μεταξύ 1881 – 1898. Το βιβλίο αυτό μπορεί να θεωρηθεί και ως πρώτο βιβλίο για την ιστορία του Χαϊδαρίου, αν και η οργανωμένη κατοίκηση ξεκίνησε περίπου στα τέλη της δεκαετίας 1890 – 1900 για να κορυφωθεί με την άφιξη των Μικρασιατών προσφύγων από τη Νέα Φώκαια και το Τσακμακλί το 1924.

Το 1924, μετά την Μικρασιατική καταστροφή, έρχονται στο Χαϊδάρι οι πρώτοι πρόσφυγες από το Τσακμακλί και τη Φώκαια.

Το 1926 λειτουργεί το Δημοτικό Σχολείο στη συνοικία Φώκαια με περαστικούς δασκάλους, στην ξύλινη εκκλησία “Κοίμηση της Θεοτόκου” (Παναγίτσα) αρχικά και στη συνέχεια σε σπίτια Φωκιανών. Η φωτογραφία με τα παιδιά των Φωκιανών και τον Ιερομόναχο και ταυτόχρονα δάσκαλο Γερμανό Δράκο έξω από την παράγκα είναι αποκαλυπτική(1930 – 1931). Το πρώτο σχολείο στο Χαϊδάρι είναι το «πέτρινο», το σημερινό 2^ο Δημοτικό, στην Οδό Δωδεκανήσου.

Το 1928 οι κάτοικοι του Χαϊδαρίου έφταναν τους 300 σύμφωνα με τις εγκυκλοπαίδειες, αλλά σύμφωνα με το βιβλίο του π. Γ. Φραγκιαδάκη οι κάτοικοι ήταν 1.000.

Την 30^ή Αυγούστου 1933 με Διάταγμα ιδρύεται η Ενορία Κοιμήσεως Θεοτόκου (Παναγίτσα), στην περιοχή που κατοικούσαν οι Φωκιανοί, κοντά στην Ιερά Οδό. Οι σανίδες όμως που διαμόρφωσαν την παράγκα (εκκλησία) είχαν τοποθετηθεί από το 1926, αμέσως δηλαδή μετά τον ερχομό των προσφύγων στην περιοχή.

Το 1934 το Χαϊδάρι  αποσπάστηκε από το Δήμο Αθηναίων και εντάχθηκε στη νεοσύστατη κοινότητα Αιγάλεω. (ΦΕΚ τ.1^ο , αρ.22, 18/1/1934). Υπήρχαν όμως και αντιδράσεις· σύμφωνα με την εφημερίδα «Η Φωνή του Χαϊδαρίου»,  ορισμένοι κάτοικοι δεν επιθυμούσαν την απόσπαση του χωριού από τον Δήμο Αθηναίων.

Το 1935 το Χαϊδάρι γίνεται αυτόνομη κοινότητα με πρώτο κοινοτάρχη τον Πελοπίδα Λυχναρόπουλο.  (ΦΕΚ 179 τ. 10, 8/9/1935).

Από το 1936 έως το 1939 οι αρχαιολόγοι  Ιωάννης Τραυλός και ο Κ.ώστας Κουρουνιώτης δημοσιεύουν  στα Πρακτικά της Αρχαιολογίας τέσσερις αναφορές για τις ανασκαφές στην Ιερά Οδό, τη Λίμνη Ρειτών και το Ιερό της Αφροδίτης. Ο Ιωάννης Τραυλός δημοσιεύει στην Αρχαιολογική Εφημερίδα (1936 – 1937) την εργασία του για “Σπήλαιο Πανός” στο Δαφνί.

Το 1937 ο ποιητής Γιάννης Ρίτσος, συγκλονισμένος από την ψυχική ασθένεια της αδερφής του Λούλας, που οδηγείται στο Δαφνί, γράφει «Το τραγούδι της αδελφής μου». (Σημειωτέον ότι στ ίδιο ίδρυμα βρίσκεται ο πατέρας του από το 1932). Είναι το ποίημα που θα του χαρίσει το «χρίσμα» του Κωστή  Παλαμά: «Παραμερίζουμε, ποιητή, για να περάσεις».    

1937 – Με έμβλημα τη Θεά Αθηνά ιδρύθηκε τον Απρίλιο ο Αθλητικός Όμιλος Χαϊδαρίου.   

Το 1937 δεσμεύεται από τον Ιωάννη Μεταξά μια μεγάλη έκταση στη θέση Καραϊσκάκη στους πρόποδες του Ποικίλου Όρους, η οποία προορίζεται για να γίνει στρατόπεδο. Ένα χρόνο αργότερα, το 1938, ο Ιωάννης Μεταξάς γίνεται επίτιμος δημότης Χαϊδαρίου.

Το 1938 στήνεται η παράγκα της Αγίας Παρασκευής, στο Δάσος Χαϊδαρίου, της οποίας η ανοικοδόμηση άρχισε το 1940 αλλά ολοκληρώθηκε το 1951,  διότι μεσολάβησε η Κατοχή. Η παράγκα «στήνεται» από παραθεριστές του Πειραιά οι οποίοι συχνά έκαναν εκδρομές στο Χαϊδάρι και ιδιαίτερα στο Δάσος λόγω «δάσους».

Το 1939 στη βάση του Ναυτικού στο Σκαραμαγκά ξεκινάει η ναυπήγηση πολεμικών πλοίων. Το τεράστιο, για την εποχή και την Ελλάδα εξοπλιστικό πρόγραμμα, δεν θα υλοποιηθεί ποτέ, γιατί στο μεταξύ μεσολάβησε ο πόλεμος και η Κατοχή.

Το 1940 οι κάτοικοι του Χαϊδαρίου ανέρχονται σε 5.868. Το στοιχείο αυτό αναφέρεται την εγκυκλοπαίδεια ΗΛΙΟΣ, στο λήμμα Ελλάς, στη σελ.1370.

[Το ιστορικό ΜΠΛΟΚ 15 στο Στρατόπεδο Κρατουμένων Χαϊδαρίου μετά την Απελευθέρωση. Αποτέλεσε το κυρίως θέμα για τη δημιουργία του εμβλήματος της πόλης του Χαϊδαρίου]

Στη διάρκεια της Γερμανικής Κατοχής οι Χαϊδαριώτες ζουν τραγικές στιγμές. Εκτός από την σκλαβιά, αναδυόταν η οσμή του θανάτου από το γειτονικό Στρατόπεδο και τα καμιόνια που μετέφεραν από και προς το Στρατόπεδο κρατούμενους και μελλοθάνατους έκαναν τη ζωή των κατοίκων ακόμα τραγικότερη (περισσότερα στο ειδικό κεφάλαιο για την Κατοχή και την Αντίσταση).

Εκτός από τους ήδη γνωστούς  Κορνάρο, Φλούντζη, Παυλάκη, Ζήση έχουν γράψει για το Στρατόπεδο ο Δημήτρης Ψαθάς, η Έλλη Αλεξίου, o Γιάννης Ρίτσος, ο Κώστας Βάρναλης κ.ά.

Το 1943 ο παπά Χριστόδουλος ιδρύει ένα «καταφύγιο» στην περιοχή Γρηγορούσας με σκοπό την φροντίδα των ορφανών παιδιών. Σημερινό “Χριστοδούλειον Ίδρυμα”.

1943 – 1944. Το Στρατόπεδο Συγκέντρωσης του Χαϊδαρίου ήταν στρατόπεδο συγκέντρωσης και μεταγωγής στην Ελλάδα. Άρχισε να λειτουργεί στις 3 Σεπτεμβρίου του 1943 και σταμάτησε στις 27 Σεπτεμβρίου του 1944, όταν οι Γερμανοί αποσύρονταν από τα ελληνικά εδάφη. Πρόκειται για εγκαταστάσεις στρατώνα που είχε ιδρύσει ο Ιωάννης Μεταξάς το 1936 στη θέση «Καραϊσκάκη». Υπολογίζεται ότι από αυτό το στρατόπεδο συγκέντρωσης πέρασαν συνολικά πάνω από 21.000 κρατούμενοι. Στον αριθμό αυτό συμπεριλαμβάνονται και Εβραίοι, η συντριπτική πλειονότητα των οποίων μεταφέρθηκε τελικά σε ναζιστικά στρατόπεδα συγκέντρωσης στη Γερμανία.

Για μια περίοδο της Κατοχής  Πύργος Παλατάκι χρησιμοποιήθηκε για τη διαμονή Γερμανών αξιωματούχων. (Υπάρχουν ελάχιστες πληροφορίες –  χρειάζεται να συγκεντρωθούν περισσότερα στοιχεία)

Το 1944 οι Γερμανοί μεταφέρουν  την Πρωτομαγιά 200 κρατουμένους κομμουνιστές από το Στρατόπεδο και τους εκτελούν στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής. Στις 14 Φεβρουαρίου 2026 βγήκαν προς πώληση στην πλατφόρμα δημοπρασιών ebay 12 φωτογραφίες των υπό εκτέλεση κομμουνιστών στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής οι οποίες αποτέλεσαν μεγάλο ιστορικό και πολιτικό θέμα συζήτησης και ιστορικής αναδρομής. Με μεγάλη ταχύτητα το Υπουργείο Πολιτισμού, με την τεκμηριωμένη εισήγηση της Βίλλυς Φωτοπούλου από τη Διεύθυνση Νεότερης Πολιτιστικής Κληρονομιάς στο Κεντρικό Συμβούλιο Νεωτέρων Μνημείων πρότεινε τον χαρακτηρισμό ως μνημείου του συνόλου της συλλογής Τ. de Craene/ H. Heuer, με βάση το άρθρο 20 του ν. 4858/2021. Στη συνέχεια το ΥΠΠΟ απέκτησε τη συλλογή: “Ολοκληρώθηκε η μεταβίβαση κυριότητας της φωτογραφικής συλλογής, από την οποία προήλθαν οι φωτογραφίες των εκτελεσμένων της Καισαριανής. Τα αρμόδια στελέχη του Υπουργείου Πολιτισμού, με τη συνδρομή της Ελληνικής Πρεσβείας στο Βέλγιο, παρέλαβαν τις 262 φωτογραφίες, τα 16 έγγραφα και τα 4 παλαιά χαρτονομίσματα, τα οποία είχε εκθέσει προς πώληση ο Βέλγος συλλέκτης στο διαδικτυακό τόπο δημοπρασιών, πριν από δύο εβδομάδες, ακριβώς…” 28.02.2025 ΥΠΠΟ Λίνα Μενδώνη

8 Σεπτεμβρίου 1944, οι Γερμανοί ένα μήνα πριν την ήττα τους και την αποχώρησή τους,  εκτελούν στην περιοχή του σημερινού “Βοτανικού Κήπου Διομήδους”  59 (ή 72;) κρατούμενους, Έλληνες κρατούμενους, μεταξύ αυτών τον Μανώλη Λίτινα και τη Λένα Καραγιάννη.

16 Νοεμβρίου 1945 – Το “οίκημα Όττο” στην Οδό Κουμουνδούρου 5 και Νικομηδείας:  Στα πρακτικά του Κοινοτικού Συμβουλίου 16/11/1945 αρ.πρακτικού καταγράφεται ότι το οίκημα Όττο «αποφασίστηκε όπως σχηματισθή επιτροπή εκ των κατοίκων της κοινότητος (σ.σ. τότε το Χαϊδάρι ήταν ακόμα κοινότητα) και με υπόμνημα να απευθυνθούν στο Υπουργείο Οικονομικών και Εσωτερικών.

ΟΙΚΗΜΑ ΟΤΤΟ: «Οι Γερμανοί προετοίμαζαν μεθοδικά και από καιρό, στρατιωτικά και πολιτικά την επίθεσή τους στην Ελλάδα. Στο Χαϊδάρι είχαν εγκαταστήσει, πριν την έναρξη του πολέμου, έναν Γερμανό κατάσκοπο, ο οποίος είχε αγοράσει γη, είχε κτίσει κατοικία και επικοινωνούσε με τη Γερμανία μέσω ασυρμάτου. Το όνομά τους ήταν Όττο Χέρτσφλερ και κατοικούσε επί της σημερινής οδού Κουμουνδούρου 22, στο ύψωμα. Οι Γερμανοί στη διάρκεια της Κατοχής τον διόρισαν διευθυντή της πολεμικής λείας. Ο  Όττο Χέρτσφλερ επέζησε στο πόλεμο αλλά δεν διανοήθηκε να ζητήσει το σπίτι του μετά την Κατοχή.

Στο κτίριο αυτό στεγάστηκαν, αμέσως μετά την παραχώρηση τού κτίσματος στο δημόσιο στο Δήμο το έτος 1965, το Δημοτικό Σχολείο (έως το 1956), η Αστυνομία (έως το 1964) και το Δημαρχείο Χαϊδαρίου (έως το 1978). Στη συνέχεια λειτούργησε εκεί το τμήμα εικαστικών του Πνευματικού Κέντρου του Δήμου με την ονομασία “Δημήτρης Γιαχνής” (πρώην Δημάρχου Χαϊδαρίου) (σ.σ. έως το Δεκέμβριο του 2005).  

Το “Π.Κ. Δημήτρης Γιαχνής” από τις 2 Ιανουαρίου 2012  μέχρι τον Μάρτιο του 2017  λειτούργησε με αυτοδιαχείριση (κατάληψη) με την ονομασία “ΙΣΤΟΣ – ελεύθερος κοινωνικός χώρος αλληλεγγύης στο Χαϊδάρι”. Το “Π.Κ. Δημήτρης Γιαχνής” από τις 2 Ιανουαρίου 2012 μέχρι τον Μάρτιο του 2017 λειτούργησε με αυτοδιαχείριση (κατάληψη) με την ονομασία “ΙΣΤΟΣ – ελεύθερος κοινωνικός χώρος αλληλεγγύης στο Χαϊδάρι”.

2017 – 2023: Το κτίριο υπολειτουργούσε με ομάδες αλληλεγγύης, μουσικής, θεάτρου, κινηματογράφου, εκδηλώσεων χωρίς Γενικές Συνελεύσεις.

2024 : Το κτίριο χρησιμοποιήθηκε από δύο ομάδες. (ΑΛΛΟΤΡΙΑ & Δυτικός Τομέα Ρουβίκωνα)

2025: Το κτίριο χρησιμοποιείται από το Δυτικό Τομέα του Ρουβίκωνα με την ονομασία Κοινωνικό Κέντρο «Μπλοκ 15».

ΣΗΜΕΙΩΣΗ:Το κτίριο δεν είναι ιδιοκτησία του Δήμου Χαϊδαρίου, ούτε του έχει παραχωρηθεί νομίμως η χρήση του. Το κτίριο ανήκει στην Κτηματική Εταιρία του Δημοσίου.

To ΜΠΛΟΚ15 μετά την Απελευθέρωση. “Η καρδιά της κόλασης τούτης, το κτίριο 15, θα εξακολουθήσει να υπάρχει και μετά την Απελευθέρωση. Τι κι αν αποχώρησαν οι εωσφόροι κι οι σατανάδες; Άλλοι θα τους αντικαταστήσουν. Τι κι αν οι ψυχές των πατριωτών τριγυρνούσαν ακόμα σ’ εκείνα τα μακρόστενα κελιά; Τα μαστίγια θα ξαναβουίξουν και θ’ αυλακώσουν πλάτες “απελευθερωμένων» πατριωτών”. Γιάννης Κουβάς “Το  κτίρο 15 του Χαϊδαριού”, 1992, ΕΝΤΟΣ

Τα μεταεμφυλιακά χρόνια πολλοί Χαϊδαριώτες εξορίστηκαν στην Ικαρία και στη Μακρόνησο.

Προ του 1947 – Σύμβολο της Κοινότητας Χαϊδαρίου η Μονή Δαφνίου. Σε  εμφανίζεται σε σφραγίδα ως σύμβολο της πόλης, λογότυπο, η Μονή Δαφνίου.

Στις 22 Μαΐου 1947 το Χαϊδάρι από κοινότητα γίνεται Δήμος. Πρώτος δήμαρχος, ο πρώην κοινοτάρχης Πανταζής Σάσαλος. (ΦΕΚ 107 τ.Α, 4/6/1947).

Το έτος 1947 ο αριθμός των κατοίκων, σύμφωνα με τον «Οδηγό της Ελλάδος Ιγγλέση, αρ.15»,  ανέρχεται στους 10.165. Διπλασιάστηκε μέσα σε επτά χρόνια!!!

Στις 14 Αυγούστου 1954 εκτελέστηκε ο Νίκος Πλουμπίδης,ηγετικό στέλεχος του παράνομου (τότε) ΚΚΕ, σε μια ρεματιά λίγο πιο κάτω από τη Μονή Δαφνίου και πριν το Σκαραμαγκά. Μεταφέρεται και θάβεται στο νεκροταφείο του  Άη Γιώργη. Υπάρχει συνέντευξη των  Γιάννη Μπινιώρη και του Γιάννη Μπαρμπαγάλα, ανθρώπων που έθαψαν τη σωρό του Πλουμπίδη, στον Γιώργο Μαύρο στην Ελευθεροτυπία (7 Μαΐου 1984). Στις 23 Ιουνίου 1996 ο Δήμος Χαϊδαρίου σε συνεργασία με την Πανελλήνια Ένωση Αγωνιστών Εθνικής Αντίστασης και την οικογένεια διοργανώνει εκδήλωση με τα αποκαλυπτήρια του Μνημείου ΝΙΚΟΥ Δ. ΠΛΟΥΜΠΙΔΗ στο τόπο εκτέλεσης “παρά το Δαφνί”. Τοποθετείτε η ίδια πλάκα που είχε φιλοτεχνήσει ο γλύπτης Κώστας Κλουβάτος στο νεκροταφείο του Άη Γιώργη.

Από τον Οκτώβριο του 1954, στη περιοχή του άλσους του Δαφνιού διεξαγόταν  η Γιορτή του Κρασιού, η οποία θεσμοθετήθηκε ένα χρόνο πριν. Δύο βιβλιογραφικές πηγές, εκτός από τις προσωπικές μαρτυρίες, καταγράφουν ότι το 1958 επισκέφτηκαν το χώρο περισσότεροι από 100.000 οινόφιλοι και καταναλώθηκαν χιλιάδες οκάδες κρασί.

Ο ηθοποιός Πέλλος Κατσέλης και ο ζωγράφος Σπύρος  Βασιλείου είχαν την επιμέλεια της Γιορτής Κρασιού, την διακόσμηση του χώρου, την οργάνωση, την επιλογή του προγράμματος· ο δε σκιτσογράφος Ορνεράκης είχε ζωγραφίσει και ένα διαφημιστικό με θέμα τη Γιορτή Κρασιού!

Το 1955 το “ΧΑΪΔΑΡΙΟΝ ΑΤΤΙΚΗΣ” αποκτά για πρώτη φορά ΣΧΕΔΙΟ ΠΟΛΗΣ.To δημοσίευσε η εφημερίδα ΠΡΟΟΔΟΣ στο 1^ο φύλλο κυκλοφορίας της το 1956. Στο Σχέδιο Πόλης αποτυπώνονται τα σημερινά τοπόσημα “Έπαυλις Παληού” (για το σημερινό Παλατάκι), Προφήτη Ηλία, Κοίμηση Θεοτόκου, Μονή Δαφνίου, Ψυχιατρείο (Δαφνίου), Ιερά Οδό κ.ά. Στο Σχέδιο Πόλης αναφέρονται τα διατάγματα για τους όρους δόμησης ανά περιοχή: Χαϊδαρίου (τομείς α) Δάσος Χαϊδαρίου β) Χαϊδάριον γ) Αστυθέα) – Δαφνί – Σκαραμαγκάς.

Το 1955 (;) αρχίζει τις παραστάσεις του ο κινηματογράφος «Αττίκ» και το 1962 η «Σοράγια».Το Χαϊδάρι είχε επτά κινηματογράφους. Δύο χειμερινούς και πέντε θερινούς.                        

Το 1955-6 γίνεται η διάνοιξη της Λεωφόρου Καβάλας (μετέπειτα Λ. Αθηνών).Το Χαϊδάρι διασχίζεται και αποκτά επικοινωνία με την Αθήνα και τις Δυτικές Συνοικίες μέσω της νέας λεωφόρου.

Το 1957 τα Ελληνικά Ναυπηγεία Σκαραμαγκά (ιδιοκτησία του εφοπλιστή Σταύρου Νιάρχου) ξεκίνησαν την λειτουργία  σ΄ ένα χώρο που προηγούμενα ήταν μια μικρή επισκευαστική βάση του Πολεμικού Ναυτικού. Τα ναυπηγεία επεκτάθηκαν, ο κόλπος της Ελευσίνας ρυπάνθηκε, το τοπίο άλλαξε  και 1.000.000 κάτοικοι της Δυτικής Αθήνας και του Πειραιά έχασαν την ακτή τους.

1957 “Εγκαίνια λεωφορειακής γραμμής Κέντρου Χαϊδαρίου”.

1957 – 1961 Ο “Πύργος Παλατάκι” λειτούργησε ως ιδιωτική ψυχιατρική με την ονομασία “Άγιος Ιωάννης”.                                                                                         

Το 1958 εκλέγεται βουλευτής της ΕΔΑ, ο συνδικαλιστής στους σιδηρόδρομους και μετέπειτα δήμαρχος Χαϊδαρίου (1964 και 1975) Δημήτρης Γιαχνής. Ο Δημήτρης Γιαχνής ήταν Φωκιανός στην καταγωγή και ένας από τους πρώτους κατοίκους της πόλης μας. 

20 Ιουλίου 1960. Οκτώ Εξωραϊστικοί Σύλλογοι, Σωματεία και Σύνδεσμοι της «περιφερείας Χαϊδαρίου» συνεδριάζουν στα γραφεία του Εξωραϊστικού Συλλόγου Αστυθέας, ΜΕΛΙΣΣΑ, για το θέμα του νομοσχεδίου που αφορά το Σχέδιο Πόλεων και της «επιβολής επαχθούς φόρου επί της υπεραξίας των ακινήτων». Ο συντονισμός  και η κοινή στάση των συλλόγων είναι αξιομνημόνευτο γεγονός· απουσιάζει κάθε αναφορά ή συμμετοχή του Δήμου Χαϊδαρίου στην συνάντηση.

Το 1961 διαμορφώνεται από την ΕΛΠΑ (Ελληνική Λέσχη Αυτοκινήτου) σε συνεργασία με την Ελληνική Περιηγητική Λέσχη το κάμπινγκ στο Δαφνί· ένα από τα πρώτα στην Ελλάδα σύμφωνα με τα διεθνή πρότυπα. Καθηγητές του ΕΜΠ σχεδίασαν το χώρο. Μέχρι και το 2000 αναζητούσαν οι ξένοι τουρίστες το κάμπινγκ ε γιατί κάποιοι  ταξιδιωτικοί οδηγοί εξακολουθούσαν και το αναφέρουν.

Εκλογές 29 Οκτωβρίου 1961 –  Βία και Νοθεία στο Χαϊδάρι. Στις εκλογές για το Εθνικό Κοινοβούλιο το κόμμα της  ΕΡΕ βιάζει τη λαϊκή θέληση με τη Βία και τη Νοθεία. Στο Χαϊδάρι συμβαίνουν σημεία και τέρατα. Χαρακτηριστικό δείγμα του κλίματος «Βίας – Τρομοκρατίας  – Νοθείας» που επικρατούσε,  είναι η ανακοίνωση της Ασφάλειας, που προφανώς εκδόθηκε με οδηγίες της τοπικής ΕΡΕ, με τίτλο «ΠΑΜΕ που ΠΑΜΕ;» στην οποία δημοσιεύονται 29 ονόματα αριστερών Χαϊδαριωτών και πολιτικοί χαρακτηρισμό του τύπου «Σλάβοι – Λεπροί» κ.τ.λ. Τέτοιες εποχές, αλήστου μνήμης, να μην τις ξαναζήσουμε.

1961 – 1963: Ο νεαρός Λίβυος δόκιμος αξιωματικός Μουαμάρ Καντάφι (τώρα ηγέτης της Λιβύης) εκπαιδεύεται στο Στρατόπεδο Χαϊδαρίου. Υπάρχει μια αναφορά στην εφημερίδα «η πόλη μας» για το καφενείο ΒΙΟΛΕΤΑ, στο οποίο  Καντάφι και Αλίκη Βουγιουκλάκη έπιναν το καφέ τους.

Το 1962 αρχίζει η διαμόρφωση του Βοτανικού Κήπου, κληροδότημα του Αλεξάνδρου Διομήδους. Ωραίος χώρος για περίπατο, ακόμα και το καλοκαίρι. Και με αρκετά ιστορικά στοιχεία: αχνάρια της αρχαίας Ιεράς Οδού, μνημείο εκτελεσθέντων τον Σεπτέμβριο του 1944, υπόστεγο στο οποίο, σύμφωνα με προφορικές μαρτυρίες είχε στρατοπεδεύσει ένα τάγμα Κυπρίων εθελοντών στρατιωτών κατά την διάρκεια του Ιταλογερμανικού πολέμου 1940 –1941, πολυβολεία ,κ.τ.λ.

Τον Ιούνιο του 1965 εγκαινιάζεται η πρώτη παιδική χαρά στο Χαϊδάρι. Ρεπορτάζ με φωτογραφίες, επισήμους κ.ά. είχε η εφημερίδα «ΠΡΟΟΔΟΣ».

Το 1966 λειτουργούν το Ταχυδρομικό Γραφείο και το γραφείο του ΟΤΕ. Το πρώτο (ΕΛΤΑ) έκλεισε στις 3 Νοεμβρίου 2025 και το δεύτερο (ΟΤΕ) έκλεισε στη Λ.Αθηνών και λειτουργεί ως “ΓΕΡΜΑΝΟΣ”.

Το 1967, στη Δικτατορία, πολλοί αριστεροί Χαϊδαριώτες εξορίζονται ή διώκονται: Δ. Γιαχνής, Γ. Γιαχνής, Ισίδωρος Παντελάρος, Φ. Δημουλάς, Δ. Θανόπουλος, Χρήστος Ψαριανός, Φ. Μητσάκος, Βασίλης Μπιρής, Γιάννης Καρδερίνης, Γιάννης Μπινιώρης, Νίκος Τσάκαλης, Πέτρος Στρατηγαρέας, Κυριάκος Στεφανάκος κ.α.

Τον Σεπτέμβριο του ΄67 συλλαμβάνεται και δέρνεται αγρίως στο Αστυνομικό Τμήμα ο Κώστας Χατζηγεωργίου (για 11 ημέρες) ενώ ο Δημήτρης Περγαντής και ο Παμπλιός καλούνται για συστάσεις (με απειλές) στο τμήμα. Ο Βασίλης Χατζηγεωργίου, ο επονομαζόμενος «παπάς»,  κρύφτηκε και βρήκε καταφύγιο στην Καλλιθέα.

26 Μαΐου 1967 με απόφαση της Χούντας “απολύεται” ο εκλεγμένος Δήμαρχος Δημήτρης Γιαχνής και ολόκληρο το Δημοτικό Συμβούλιο. Δήμαρχος διορίζεται Βασίλης Ξανθάκος.

21/8/1967. Ο Μίκης Θεοδωράκης συλλαμβάνεται στο Χαϊδάρι, στο σπίτι της σεμνής οικογένειας Τσούρμα στον Προφήτη Ηλία. Γιώργος Βότσης, Κώστας Φιλίνης κ.α. προσπαθούν να τυπώσουν στο Χαϊδάρι την «Ελεύθερη Ελλάδα». Η Ντίνα Τσούρμα μεταφέρει τις τυπογραφικές πλάκες με ταξί…

Το 1968 (;) αποξηραίνεται μια λασπώδης «λίμνη» που υπήρχε δεξιά της Λεωφόρου Καβάλας, σχεδόν απέναντι από το Δημαρχείο. Η «λίμνη» είχε σχηματιστεί από την αλόγιστη εξόρυξη ασβεστόλιθου και χώματος, το οποίο χρησιμοποιούσαν για οικοδομικά υλικά. Η μεταφορά των οικοδομικών υλικών γινότανε με κάρα. Στην «λίμνη» αυτή πνίγηκαν δύο νέοι της εποχής· ο Γκουρούσης και ο Κώστας Σάσαλος (γιος του Δημάρχου) το 1953 ή 1954 κάνοντας μπάνιο το καλοκαίρι. Ο πνιγμός των δύο νέων είχε βυθίσει σε μεγάλο πένθος τους Χαϊδαριώτες. Ο χώρος αυτός αποτέλεσε για μια μικρή περίοδο και τόπο τοποθέτησης των απορριμμάτων του Δήμου Αθηναίων (χαβούζα).

Το 1969 το Νεκροταφείο στον Άη Γιώργη απομακρύνεται.

1967 – 1970. Στο διάστημα αυτό αποξηραίνεται η μικρή λίμνη των Ρειτών· εκείνη που ήταν αφιερωμένη στην Δήμητρα. Σήμερα αποτελεί την είσοδο των ΕΛΠΕ (Ελληνικά Πετρέλαια).

Η μεγάλη λίμνη των Ρειτών, εκείνη που ήταν αφιερωμένη στην Περσεφόνη, υφίσταται (για την ώρα;). Είναι η σημερινή Λίμνη Κουμουνδούρου.

18-19 Νοεμβρίου 1973. Αμέσως μετά τα γεγονότα της 17^ης Νοεμβρίου στο Πολυτεχνείο, μεταφέρονται   στο στρατόπεδο Χαϊδαρίου ΚΕΒΟΠ οι συλληφθέντες φοιτητές  και ο γνωστός Νίκος Μαστοράκης τους παίρνει συνεντεύξεις παρουσία ΕΣΑτζήδων με τα αυτόματα στα χέρια.

Τέλη Φεβρουαρίου και αρχές Μαρτίου του 1974 συλλαμβάνονται για αντιστασιακή δράση από την Ασφάλεια  νέοι Χαϊδαριώτες, μέλη τότε της τροτσκιστικής  οργάνωσης ΕΔΕ:

Θόδωρος Κουτσουμπός, Αγγελική Σταυροπούλου, Ηρακλής Λογοθέτης, Τάκης Κουτσουμπός, Ελένη Κουτσουμπού, Δημήτρης Βελούδης (τον παίρνουν μέσα από την τάξη του σχολείου) Φώτης Βελτίστας, Σταύρος Μυλωνάς, ενώ ο Γιώργος Μυλωνάς και ο Γιώργος Μαγγανάρης διαφεύγουν. Η σύλληψη του Θόδωρου Κουτσουμπού, της Αγγελικής Σταυροπούλου και του Ηρακλή Λογοθέτη αποτέλεσε πρώτη είδηση και έγινε πρωτοσέλιδο στις εφημερίδες. Συνδυάστηκε και παρουσιάστηκε στον τύπο μαζί με το «χτύπημα» του κλιμακίου του ΚΚΕ. (εφημερίδες Ελεύθερος Κόσμος, ΒΗΜΑ -14 Μαρτίου 2004)

[Ο Μικρασιάτης από τη Νέα Φώκαια Δήμαρχος Χαϊδαρίου Δημήτρης Γιαχνής και μέλη του Δημοτικού Συμβουλίου σε εθελοντική εργασία κατασκευής δρόμου, 1965 (πρώτη θητεία). Ο Δήμαρχος και το Δημοτικό Συμβούλιο “απολύθηκε” από τη χούντα , ένα μήνα μετά το πραξικόπημα, στις 26 Μαΐου 1967.]

Μετά την μεταπολίτευση (1974) διορίζεται προσωρινός δήμαρχος ο Δικαστής Κ. Δρούγκας με αντιδήμαρχο τον Δ. Γιαχνή, πρώην Δήμαρχο που τον είχε καταργήσει η Χούντα.

Στις πρώτες δημοτικές εκλογές μετά την μεταπολίτευση εκλέγεται Δήμαρχος ο Δημήτρης Γιαχνής, δεύτερη θητεία (17.09.1974), ο οποίος είχε καθαιρεθεί μαζί με το Δημοτικό Συμβούλιο από τη χούντα των συνταγματαρχών.

Επί δημαρχίας Δημήτρη Γιαχνή έγινε η πρώτη εκδήλωση μνήμης για την μεταφορά των 200 κομμουνιστών κρατουμένων από το Στρατόπεδο Χαϊδαρίου και την εκτέλεσή του την Πρωτομαγιά του 1944 στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής. Ο Δήμαρχος Δημήτρης Γιαχνής (συνδικαλιστής, και πρώην βουλευτής της ΕΔΑ) με Δημοτικούς Συμβούλους και πολίτες κατέθεσαν δάφνινα στεφάνια στην πύλη του Στρατοπέδου. Η είσοδος εντός του Στρατοπέδου είχε απαγορευτεί μέχρι και το 1982.

18 Οκτωβρίου 1975, διαβάζουμε στην πρώτη σελίδα της εφημερίδας «Ο Περιφερειακός ΤΥΠΟΣ» (Αιγάλεω, Αγίας Βαρβάρας, Χαϊδαρίου, Περιστερίου):

«Απαλλοτριώθηκε έκτασις εις τον Λόφον του Προφ. Ηλία, ΥΠΕΡ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΧΑΪΔΑΡΙΟΥ, Κατατέθησαν ως αποζημίωσις υπό του Υπουργείου Δημ. Έργων, 51 εκατ, δρχ. Από το 1966 διεκδικούσε το χώρο του Προφήτη Ηλία ο Δήμαρχος Δημήτρης Γιαχνής και τελικά τα κατάφερε».

Ο Δημήτρης Γιαχνής, το 1977, είχε επίσης δεσμεύσει όλη την έκταση γύρο από το Παλατάκι.

Ήταν η αρχή δεσμεύσεων μεγάλων ελεύθερων και ιστορικών χώρων από το Δήμο Χαϊδαρίου· μια αρχή που βρήκε και άλλους μιμητές, αφού τον ίδιο δρόμο ακολούθησαν με συνέπεια και οι επόμενοι δήμαρχοι της πόλης, δηλαδή ο Δημήτρης Σκαμπάς, ο Κυριάκος Ντηνιακός, ο Κώστας Σπηλιόπουλος.

To 1976, επί δημαρχίας Δημήτρη Γιαχνή χαρακτηρίστηκε ο Πύργος  «Παλατάκι»  ως «οίκημα χρήζοντος ειδικής Κρατικής προστασίας, λόγω της αρχιτεκτονικής του αξίας, αλλά και της ιστορικότητας αυτού»  (ΥΑ ΥΠΠΕ/Α/Φ31/58603/6642/2-11-1976, ΦΕΚ 1364/Β/8-11-1976).

Tο 1979, επί δημαρχίας Δημήτρη Σκαμπά, ο χώρος που περιβάλλει τον Πύργο «Πλατάκι»  κηρύχθηκε «Διατηρητέος Ιστορικός Τόπος» (ΥΑ ΥΠΠΕ/ΔΙΛΑΠ/Γ/761/40373/31-5-1979, ΦΕΚ 832/ Β/30-6-1979) για τους παρακάτω λόγους:

1) O χώρος αυτός έχει ιστορική σημασία, γιατί εκεί στις 6 και 8 Αυγούστου 1826 ο Φαβιέρος με τον τακτικό ελληνικό στρατό και ο Καραϊσκάκης με τους Αθηναίους και άλλα άταχτα στρατεύματα πολέμησαν εναντίον των υπό τον Κιουταχή Τούρκων υπέρ της ανεξαρτησίας του Ελληνικού Έθνους.

 2) O περιβάλλων τον Πύργο χώρος χρειάζεται για την προβολή και την ανάδειξη του μνημείου.

1979 – 1982 Δημαρχία Δημήτρη Σκαμπά. Για την ιστορική  μνήμη καθιερώνονται α) Τα “Καραϊσκάκεια” (Μάχες Χαϊδαρίου 6 & 8 Αυγούστου 1826) β) Τα ‘Σουκατζίδεια” (Στρατόπεδο Χαϊδαρίου – ΜΠΛΟΚ15 – Εκτέλεση 200 κομμουνιστών την Πρωτομαγιά του 1944) γ) Μετονομασία των οδών  σε Στρατάρχη Καραϊσκάκη, Φαβιέρου, Στέφου, Κριεζώτου, Περεβού (αγωνιστών που πήραν μέρος στις Μάχες το 1926) και Αγωνιστών Στρατοπέδου Χαϊδαρίου, Ναπολέοντα Σουκατζίδη, Αντώνη Φλούντζη (στη μνήμη των κρατουμένων και των Αγωνιστών της Εθνικής Αντίστασης)

1982 – Εκδίδεται το πρώτο και σημαντικό βιβλίο για την ιστορία της πόλης.   Το Χαϊδάρι ευγνωμονεί τον π.Γεώργιο Φραγκιαδάκη για την πολύτιμη έρευνα και το βιβλίο του «ΜΝΗΜΕΣ – ΝΕΑ ΦΩΚΑΙΑ – ΧΑΪΔΑΡΙ», 1982.

Θα ακολουθήσουν α) Δήμος Χαϊδαρίου: ΧΑΪΔΑΡΙ – Συνάντηση με την Ιστορία, 2006 β) Κώστας Φωτεινάκης: Ιστορικό Λεύκωμα ΧΑΪΔΑΡΙ – ΤΟΠΟΣ & ΑΝΘΡΩΠΟΙ, 2007.

Τον Ιανουάριο του 1983, Δημαρχία Κυριάκου Ντηνιακού, αποτράπηκε η δημιουργία νεκροταφείου αυτοκινήτων που επιχειρήθηκε να γίνει στο  γωνιακό  οικόπεδο (ελαιώνας) Καραϊσκάκη, Επαύλεως και Αθηνών. Στο χώρο αυτό κτίστηκε σε ένα τμήμα του οικοπέδου, το Δημαρχείο Χαϊδαρίου, και το μεγαλύτερο μέρος του  διαμορφώθηκε ως πλατεία.

Η κατάληψη του χώρου  διήρκεσε για αρκετές εβδομάδες. Η συμμετοχή των κατοίκων και η αποφασιστικότητα της νέας Δημοτικής αρχής, απέτρεψαν την απώλεια του σημαντικού αυτού χώρου.

1984 – Δημιουργία του εμβλήματος της πόλης του Χαϊδαρίου, με θέμα το ΜΠΛΟΚ15 – Επιλέχτηκε μετά από πανελλήνιο διαγωνισμό. Δημαρχία Κυριάκου Ντηνιακού. (διάβαζε και 1979 – 1982 Δημήτρης Σκαμπάς). (Ανάλυση του εμβλήματος στο τέλος του Χρονολογίου)

1985:  Δημαρχία Κυριάκου Ντηνιακού: Απόκτηση με την οικονομική συμβολή του ΕΟΤ και του Υπουργείου Πολιτισμού του Πύργου Παλατάκι και του χώρου που τον περιβάλλει, στην ιδιοκτησία του Δήμου Χαϊδαρίου.

1987 – Το ΜΠΛΟΚ 15 του Στρατοπέδου Χαΐδαρίου χαρακτηρίζεται  ιστορικό μνημείο με απόφαση της Υπουργού Πολιτισμού Μελίνας Μερκούρη.

Η ιστορική απόφαση ΥΠΠΟ/ΔΙΛΑΠ/Γ/1106/18908, δημοσιεύτηκε στο ΦΕΚ 320/τ.2ο/24-6-1987, μεταξύ των άλλων αναφέρει “Η κήρυξη ως ιστορικό διατηρητέο μνημείο του κτιρίου στο Στρατόπεδο Χαϊδαρίου θα συμβάλει στη διατήρηση της ιστορικής μνήμης των κατοίκων της Αθήνας και της χώρας γενικότερα και θα προβάλει την ιδιαίτερη ιστορική ταυτότητα της περιοχής”.

1987 – 1993: Δημαρχία Κυριάκου Ντηνιακού. Διαμόρφωση των χώρων και συντήρηση του Πύργου Παλατάκι με συνεισφορά της μελέτης του Γιάννη Ιγγλέση, αρχιτέκτονα, ερευνητή της τοπικής ιστορίας, που προσφέρθηκε αφιλοκερδώς.        

Η εσωτερική ξύλινη σκάλα στο Παλατάκι, όπως και όλα τα έπιπλα είναι απότελεσμα της μελέτης εξοπλισμού- επίπλωσης και διακόσμησης του Πύργου, την οποία πραγματοποίησε ο αρχιτέκτονας Θεμιστοκλής Βαράγκης.

Iούνιος 1993: Εγκαίνια του κτιρίου “Πύργος Παλατάκι” 18 Ιουνίου 1993.

1990 Η Μονή Δαφνίου  περιλαμβάνεται στον Κατάλογο της Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO.

Το 1990, διενεργήθηκε Πανελλήνιος Αρχιτεκτονικός Διαγωνισμός, για τη βέλτιστη αρχιτεκτονική επιλογή του νέου Δημαρχείου της πόλης (Δήμαρχος Κυριάκος Ντηνιακός). Το καλοκαίρι του 2010, Δημαρχία Δημήτρη Μαραβέλια, ολοκληρώθηκε η εγκατάσταση όλων των υπηρεσιών Διοίκησης του Δήμου Χαϊδαρίου.

1993– 1998 Η περίοδος Δημαρχίας των Δημαρχιών Κυριάκου Ντηνιακού (1993 υπόλοιπο θητείας) και  Κώστα Σπηλιόπουλου (1994 – 1998), με βασικούς συνεργάτες στον τομέα του Πολιτισμού το Χαϊδαριώτη ηθοποιό  Νίκο Νικολάου και τον αντιδήμαρχο Αντώνη Σφακιανάκη.  Η περίοδος εκείνη  ήταν μια χρυσή εποχή για τον πολιτισμό. Ενδεικτικά πραγματοποιήθηκαν: α) ποιοτικές συναυλίες σε συνεργασία με το Γ’ Πρόγραμμα της ΕΡΤ (Δ/ντης και συνθέτης Γιώργος Τσαγκάρης) στη Μονή Δαφνίου β) Παρουσίαση ανθρώπων των γραμμάτων και των τεχνών στο Παλατάκι γ) ποιοτικές κινηματογραφικές προβολές στο θερινό κινηματογράφο Κατερίνα, με τη συνεργασία της Κινηματογραφικής Λέσχης Χαϊδαρίου.
Κυριακή 23 Ιουνίου 1996 – Αποκαλυπτήρια του Μνημείου Νίκου Πλουμπίδη στον τόπο εκτέλεσης, σε μια χαράδρα μετά τη Μονή Δαφνίου. Οργάνωση: Πανελλήνια Ένωση Αγωνιστών Εθνικής Αντίστασης – Δήμος Χαϊδαρίου (Δήμαρχος Κώστας Σπηλιόπουλος)

1997 – Ιδρύεται το Μουσείο Εθνικής Αντίστασης, Γράμμου 4 στο Χαϊδάρι – εκεί που στεγαζόταν το παλιό 7ο Δημοτικό Σχολείο. (δεν λειτουργεί στις μέρες μας). (Δήμαρχος Κώστας Σπηλιόπουλος)

Το καλοκαίρι του 2002 οι ΞΕΝΩΝΕΣ οι οποίοι λειτουργούσαν ως βαφείο ρούχων και που εντός του κτιρίου ο Νικόλαος Γύζης είχε ζωγραφίσει τις ΤΕΣΣΕΡΙΣ ΕΠΟΧΕΣ αγοράστηκαν από το Δήμο Χαϊδαρίου και από το Υπουργείο Πολιτισμού. Το 2006 ολοκληρώθηκαν οι εργασίες συντήρησης του “Κτιρίου Ν.Γύζης” και ανάδειξης του έργου “4 ΕΠΟΧΕΣ”. Εγκαίνια  στις 26 Ιουλίου 2006.

1990 – 2003: ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΝ ΑΤΤΙΚΟΝ. Το νοσοκομείο κτίσθηκε σε οικόπεδο του Στρατοπέδου Χαϊδαρίου (ΚΕΔΒ), το οποίο είχε μέγεθος 105.647 τ.μ. Αποφασίσθηκε να παραχωρηθεί το 1990, από τον τότε Υπουργό Εθνικής Άμυνας Ι. Βαρβιτσιώτη. Με την υπ’ αριθμ. Υ4α/οικ.2565/Φ.14/133/16-3-93 Υπουργική Απόφαση ανατέθηκε στην κατασκευαστική εταιρεία νοσηλευτικών μονάδων του δημοσίου (ΔΕΠΑΝΟΜ) η διαδικασία μελέτης, κατασκευής, προμήθειας και εγκατάστασης του ιατρικού και ξενοδοχειακού εξοπλισμού.

Το Νοσοκομείο ιδρύθηκε με το Π.Δ. 200/9-8-2000, «Ίδρυση Γενικού Νοσοκομείου με την επωνυμία «ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ» (ΦΕΚ 180/Α/00), ως ΝΠΔΔ, με έδρα το Δήμο Χαϊδαρίου Αττικής. Ο πρώτος οργανισμός του νοσοκομείου εγκρίθηκε με το ΦΕΚ 406/3-4-2002 και με την επωνυμία ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ.

Μέχρι την 1/3/2003 πραγματοποιήθηκε και ολοκληρώθηκε η παραλαβή ολόκληρου του νοσοκομείου.

2004 – Οι Ολυμπιακοί Αγώνες συνέβαλαν στην απόκτηση, συντήρηση και ανάδειξη του κτιρίου ΞΕΝΩΝΕΣ, σημερινό Κτίριο  Ν.Γύζη. Το Υπουργείο Πολιτισμού, με αίτημα του Δήμου Χαϊδαρίου (Δημαρχία Κυριάκου Ντηνιακού) μέσω της Γενικής Γραμματείας Ολυμπιακών Αγώνων και με βάση το “Πρόγραμμα Ολυμπιακής Προετοιμασίας”.

Ο τίτλος του έργου ήταν: “Ανάδειξη –  Αποκατάσταση διατηρητέου κτιρίου και διαμόρφωση περιβάλλοντος χώρου για τη δημιουργία κέντρου για την Πολιτιστική Ολυμπιάδα. Φορέας υλοποίησης: Δήμος Χαϊδαρίου. Προϋπολογισμός: 1.614.086 Ευρώ.

Η απόκτηση του κτιρίου, η συντήρηση και η ανάδειξη του σημερινού κτιρίου Ν.Γύζη ήταν μια κατάκτηση και επιτυχία του Δήμου Χαϊδαρίου (Δημαρχία Κυριάκου Ντηνιακού) γιατί κατάφερε να το συμπεριλάβει στο πρόγραμμα της “Ολυμπιακής Προετοιμασίας για την Πολιτιστική Ολυμπιάδα”  με πόρους του Υπουργείου Πολιτισμού.Το έργο (εγκαίνια)  παραδόθηκε στις 26 Ιουλίου 2006.

2005 – Ο Δήμος Χαϊδαρίου (Δήμαρχος Κυριάκος Ντηνιακός) με την απόφαση 293Α/2005 του Δημοτικού Συμβουλίου κήρυξε ολόκληρη την έκταση του Στρατοπέδου Χαϊδαρίου ιστορικό τόπο.

[Το κτίριο Ν.Γύζη μετά τη συντήρησή του και την ανάδειξη του έργου “Τέσσερις Εποχές” του μεγάλου ζωγράφου. Το έργο (εγκαίνια)  παραδόθηκε στις 26 Ιουλίου 2006]

2025: Εκτός χρονολογίου – Εντός της ιστορικής περιόδου που διανύουμε. Πύργος Παλατάκι κ.ά. κτίρια εντός του Ιστορικού Τόπου.

Όπως γνωρίζουν οι κάτοικοι της περιοχής αλλά και κάθε ενδιαφερόμενος για την ιστορία του Χαϊδαρίου, και ιδιαίτερα για το τοπόσημο “Πύργο Παλατάκι και των κτιρίων που βρίσκονται στον ιστορικό τόπο” (κτίριο Ν.Γύζη και πρώην Σταύλοι/ Ιστορικόν)  το έργο για τη νέα συντήρηση που εγκρίθηκε με αίτημα του Δήμου Χαϊδαρίου (Δημαρχία Βαγγέλη Ντηνιακού) με την υπ αριθμ 836/25-1-2021 απόφαση του Ειδικού Γραμματέα ΕΤΠΑ του Υπουργείου Ανάπτυξης κ. Ζερβού δεν έχει δυστυχώς ολοκληρωθεί μέχρι και 16 Μαρτίου 2026. Ο προϋπολογισμός του έργου ήταν 3 εκατ. Ευρώ + ΦΠΑ

ΤΟ ΕΜΒΛΗΜΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ

ΤΟ ΜΠΛΟΚ 15 ΤΟΥ ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΟΥ ΧΑΪΔΑΡΙΟΥ

Το έμβλημα της πόλης καθιερώθηκε το 1984, επί δημαρχίας Κυριάκου Ντηνιακού,  και επιλέχτηκε μετά από πανελλήνιο διαγωνισμό, στον οποίο διακρίθηκε η πρόταση του Πολιτικού Μηχανικού και πρώην Δημοτικού Συμβούλου στο Δήμο Αθηναίων, Νίκου Τριάντη.

Το έμβλημα του Δήμου Χαϊδαρίου συνδυάζει την ιστορία της πόλης και την αγάπη για τη δημοκρατία, την ανανέωση και το σεβασμό στη φύση.

Απεικονίζει το «ΜΠΛΟΚ 15» του Στρατοπέδου Χαϊδαρίου, χώρο αυστηρής απομόνωσης (το δηλώνει το συρματόπλεγμα που περιβάλλει το κτίριο) και προθαλάμου για τις εκτελέσεις των αγωνιστών – πατριωτών της Εθνικής Αντίστασης, ενάντια στο Γερμανό κατακτητή (1940 – 1944).

Η κόκκινη παπαρούνα που ξεπροβάλλει μέσα από την απομόνωση και την απειλή του θανάτου του «ΜΠΛΟΚ 15», συμβολίζει την ελπίδα για μια καλύτερη και  ειρηνική ζωή καθώς επίσης την αναγέννηση.

Η παπαρούνα είναι επίσης  το παραδοσιακό λουλούδι μνήμης αλλά και ειρήνης  για την Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική λόγω των δεσμών της με τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, με το ποίημα “Η παπαρούνα στις πεδιάδες της Φλάνδρας” / In Flanders Fields που διατηρήθηκε στη συνέχεια ως σύμβολο  με το  Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο αλλά μέχρι τις μέρες μας.