Ο Πύργος Παλατάκι (Έπαυλις ή Κτήμα Χαϊδάρι)
Ο Πύργος Παλατάκι αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα ιστορικά, πολιτιστικά και αρχιτεκτονικά τοπόσημα της πόλης. Για το λόγο αυτό έχει επιλεγεί ως λογότυπο του Ψηφιακού Οικομουσείου Χαϊδαρίου.
Το κτήμα Χαϊδάρι,την περίοδο της ιδιοκτησίας του Τηνιακού τραπεζίτη και φιλότεχνου Νικόλαου Νάζου, είχε έκταση 6.500 στρεμμάτων. Ο συγγραφέας Γεώργιος Δροσίνης το 1938 περιγράφει το Κτήμα ως εξής: «Ο κήπος ήτο πολύ περιποιημένος και περιείχε δένδρα οπωροφόρα και εκλεκτά άνθη…»
Στο Κτήμα Χαϊδάρι έδρασαν με την τέχνη τους, σημαντικοί αρχιτέκτονες, ζωγράφοι και γλύπτες: Ερνέστος Τσίλερ, ο Νικηφόρος Λύτρας, ο Νικόλαος Γύζης, ο Κώστας Παρθένης, ο Θωμάς Θωμόπουλος κ.ά.
Από την Έπαυλη ή Κτήμα Χαϊδάρι, έχουν διασωθεί, εκτός από τον Πύργο Παλατάκι, οι Ξενώνες (σημερινό Κτήριο Ν.Γύζη), οι Σταύλοι (πρώην καφέ) και το εκκλησάκι του Αγίου Γεωργίου (πρώην νεκροταφείο Χαϊδαρίου, κοντά στο Αττικό Νοσοκομείο).
Η ιστορία του κτήματος συνδέεται με τις μάχες απελευθέρωσης της Αθήνας στην Ελληνική Επανάσταση του 1821. Στην περιοχή γύρω από το Παλατάκι, έγινε στις 6 και 8 Αυγούστου του 1826 η μεγάλη μάχη μεταξύ των Τούρκων του Κιουταχή και των Ελλήνων, με αρχηγούς τον Καραϊσκάκη και το Γάλλο φιλέλληνα Κάρολο Φαβιέρο.
Ο Πύργος Παλατάκι στη σημερνή του μορφή είναι έργο του αρχιτέκτονα Ερνέστου Τσίλερ.
• Στους ξενώνες βρίσκεται το έργο του Νικόλαου Γύζη «Τέσσερις Εποχές», το μοναδικό σωζόμενο έργο του καλλιτέχνη με την τεχνοτροπία «φρέσκο».
• Το εκκλησάκι του Αγίου Γεωργίου φιλοτεχνήθηκε με τοιχογραφίες από τον Νικηφόρο Λύτρα και το Νικόλαο Γύζη.
Οι διαδικασίες διάσωσης και απόκτησης του Πύργου Παλατάκι και των άλλων κτηρίων με τους χώρους που τους περιβάλλουν από το Δήμο Χαϊδαρίου, ξεκίνησαν από το 1955, συνεχίστηκαν επί δημαρχίας του Δημήτρη Γιαχνή (1965), ακολουθήθηκαν επί δημαρχίας του Δημήτρη Σκαμπά (1979 – 1982) και τελικά αποκτήθηκαν ως ιδιοκτησία του Δήμου Χαϊδαρίου επί δημαρχιών του Κυριάκου Ντηνιακού (αρχικά ο Πύργος Παλατάκι 1985 και στη συνέχεια οι ξενώνες, σημερινό Κτίριο Ν.Γύζη 2000, 2001)
Η συντήρηση του Πύργου Παλατάκι έγινε με αυτεπιστασία του Δήμου Χαϊδαρίου με τη συνεισφορά της μελέτης του αρχιτέκτονα, ερευνητή της τοπικής ιστορίας Γιάννη Ιγγλέση, που προσφέρθηκε αφιλοκερδώς.
Οι οροφογραφίες έγιναν από ειδικούς συντηρητές του Υπουργείου Πολιτισμού.
Η συντήρηση και η ανάδειξη του Κτιρίου Ν.Γύζη και του έργου του “Τέσσερις Εποχές” έγινε από το Υπουργείο Πολιτισμού, υπό τη γενική επίβλεψη του μελετητή αρχιτέκτονα και γλύπτη Γρηγόρη Ριζόπουλο, το 2002. Ολοκλήρωση και εγκαίνια του έργου στις 26 Ιουλίου 2006.
ΝΕΑ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ – «ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΤΙΡΙΩΝ ΠΟΥ ΒΡΙΣΚΟΝΤΑΙ ΣΤΟΝ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΤΟΠΟ ΤΟΥ ΠΥΡΓΟΥ ΠΑΛΑΤΑΚΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΑΝΑΧΡΗΣΗ ΤΟΥΣ» (2021 – )
Η εκπόνηση της μελέτης ξεκίνησε επί δημαρχίας Ευάγγελου Ντηνιακού (2019 – 2023) τον Οκτώβριο του 2019 και το έργο υποβλήθηκε στο ΕΣΠΑ.
Με την υπ αριθμ 836/25-1-2021 απόφαση του Ειδικού Γραμματέα ΕΤΠΑ του Υπουργείου Ανάπτυξης κ. Ζερβού, αποφασίστηκε η ένταξη του έργου «ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΤΙΡΙΩΝ ΠΟΥ ΒΡΙΣΚΟΝΤΑΙ ΣΤΟΝ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΤΟΠΟ ΤΟΥ ΠΥΡΓΟΥ ΠΑΛΑΤΑΚΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΑΝΑΧΡΗΣΗ ΤΟΥΣ» στο ΕΣΠΑ και η χρηματοδότηση του με ποσό 2.976.000 Ευρώ.
Το έργο αφορά την αποκατάσταση και επανάχρηση των διατηρητέων κτιρίων, Πύργος «Παλατάκι», κτίριο Ν. Γύζη και κτίριο Στάβλων (Ιστορικό) και δεν έχει παραδοθεί μέχρι και τον Σεπτέμβριο του 2025.
ΕΠΙΛΕΟΝ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΣΤΗΝ ΨΗΦΙΑΚΗ ΕΚΘΕΣΗ “Νικόλαος Γύζης – Νικηφόρος Λύτρας – Κωνσταντίνος Παρθένης”
Περισσότερες πληροφορίες για τον Πύργο Παλατάκι και το Κτίριο Ν.Γύζη
α) στο ντοκιμαντέρ της ΕΡΤ “ΠΑΛΑΤΑΚΙ – Ένα κτίριο μία ιστορία”, 2008. https://youtu.be/gsEn3DCMUH8
β) “Το παιδί με το ψάρι – Οι περιπέτειες ενός συντριβανιού από το Χαϊδάρι στον Άγιο Ελευθέριο (Τα συντριβάνια από την Έπαυλη Χαϊδάρι, Παλατάκι, στο Δήμο Αθηναίων). https://youtu.be/wtXTZRiobaM?si=QPZOEULRAN1oLlR0
γ) Σε επιλεγμένα στιγμιότυπα στο Παλατάκι, διάρκειας 10 λεπτών, από την ταινία “ΔΙΑΚΟΠΕΣ ΣΤΗΝ ΑΙΓΙΝΑ”, 1958. https://youtu.be/Uo5CkO8X9ZQ
δ) “ΤΑ ΓΛΥΠΤΑ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ – Υπαίθρια Γλυπτική 1834 – 2004”, Ζέττα Αντωνοπούλου, 2003, εκδόσεις ΠΟΤΑΜΟΣ. Στα ΑΡΧΕΙΑ της ομάδας στο Facebook https://tinyurl.com/45pxr9ef
